Kijktip: het huishoudboekje

Wat een heuglijk feit: vorig jaar hebben de mensen in de mensenboerderij van Nederland meer gekocht dan ooit. Wel voor 300.000.000.000 euro. Heel zielig dat de mensen blijkbaar nog zo veel nodig hadden :(

In een mooi artikel in Follow the Money (meer waard voor je geld dan een krant naar mijn mening) gaat het over de relatie tussen oorlogspropaganda en de mensen hun koopgedrag.

…kopen en consumeren zijn onderdeel van onze levensstijl. Je moét haast wel meedoen met de mode van deze zomer en iedere dag een foto posten op Instagram; van je smoothy bowl in een Amsterdams hipstercafé, of nog beter: met je beste vriend op een strand in Thailand. Als je nog steeds rondloopt met een iPhone 5, een spijkerbroek zonder gat, of schoenen van vorig jaar, dan hoor je er gewoon niet bij. Wees dus geen grijze muis maar laat zien wie jíj bent. En dat doe je met de juiste spullen.

Dat klinkt inmiddels zo belachelijk, maar blijkbaar is het de realiteit voor velen. Als het er maar goed uitziet op een schermpje van 4 bij 6. Het grappige is dat je je voor zo’n levensstijl zelden hoeft te verantwoorden van andere mensen. Obsessief door webwinkels scrollen, lenen voor nieuwe spullen, de aarde vervuilen omdat jij vindt dat jij alle recht heb om er jaarlijks zes keer omheen te vliegen omdat jij zo veel verdient om dat te kunnen doen en voor de deur van de telefoonwinkel liggen voor een nieuw exemplaar wordt minder gek gevonden dan mensen die besluiten dat ze er genoeg van hebben, en die belachelijke kermisrit laten voor wat het is. ‘Wat is dan nog de zin van je leven?’ ;)

Over marketing.

Dik 100 jaar geleden moesten de Amerikanen warm gemaakt worden voor inmenging in een oorlog aan de andere kant van de oceaan. Er werd door de regering een propagandacommissie opgezet. Ze waren zeer succesvol met hun ‘making the world safe for democracy’. Na de oorlog bedacht men dat deze technieken ook in vredestijd wel goed konden werken. Dat was Edward Bernays, een neefje van Sigmund Freud. Hij paste ideeën van zijn oom op het gebied van (massa)psychologie toe om de wereld klaar te maken voor de consumptiemaatschappij.

Advertenties en propaganda (wat hij omdoopte tot Public Relations vanwege de negatieve connotatie van het laatstgenoemde) waren essentieel hiervoor.

De neef van Freud benaderde marketing op een nieuwe manier: producten verkoop je niet aan het rationele intellect, maar aan de onderbewuste verlangens van de mens. Inspelen op emoties en impulsen staat daarom centraal in zijn werk. Bernays ontdekte dat je emotionele gevoelens kunt verbinden aan objecten. Ook al bestaat die connectie in werkelijkheid helemaal niet, je kunt haar wel creëren — in de belevingswereld van de consument welteverstaan. En dat levert uitstekende verkoopcijfers op.

Tegenwoordig is het doorgronden van de massa, maar ook de individuele psyche, eenvoudiger en completer dan ooit tevoren. Het online (consumptie)gedrag van miljoenen mensen wordt door bedrijven als Facebook en Google automatisch gedocumenteerd en geanalyseerd – zowel gesegmenteerd in subgroepen als op individueel niveau. Marketingbedrijf Cambridge Analytica verzamelde zo de persoonsgegevens van miljoenen Facebook-gebruikers en gebruikte de profielen voor persoonsgerichte berichtgeving. Het doel: de Amerikaanse verkiezingen beïnvloeden.

Ik begrijp het niet. Die hysterie. Die gekte. Dat nooit-genoeg. Ik vind het deprimerend. Geluk is maar een nieuw jurkje bij je vandaan. Of een nieuwe auto. Een nieuwe keuken. Mensen, ga leven! Dat hoeft niet groots en meeslepend en op een jacht van 28 miljoen te gebeuren. Op een dinsdagmiddag met een koud biertje / kop thee / joint in je achtertuin zitten omdat je erachter komt dat je geen 4500 euro per maand nodig hebt om rond te komen, is nog veel fijner. Hoef je je ook niet bezig te houden met het instrueren van het personeel op je jacht, of over die nog grotere die eigenlijk nog beter zou zijn.

Vanavond dus: Kopen, kopen, kopen bij Het Kasboekje van Nederland.

(niet kopen, niet kopen, niet kopen is veel beter ;))

Morgen een shoplog van mijn natuurwinkelbestelling dan maar? Of is niemand geïnteresseerd in mijn acquisitie van veganistische tandzijde, appelazijn, een nieuwe afwasborstel en een pot scharrelmayonaise?  :-/

Advertenties

Bespaartip #4: doe niet moeilijk over kleine dingen.

Veel kleine besparingen maken een grote, daar ben ik het helemaal mee eens. Maar het grote geheel uit het oog verliezen en je druk maken over de kleinste dingen is niet handig.

Bekijk waar je het meeste aan uitgeeft en bespaar daar op.

Op de dingen waar je het meeste aan uitgeeft, kan je ook het meeste besparen. Als je overzicht hebt van je vaste lasten en (periodiek) bijhoudt waar je je overige geld aan uitgeeft, kan je prima zien waar je geld -onbedoeld- naartoe gaat.

Verlichting is bijvoorbeeld maar een klein deel van je energierekening. Je kan uit je dak gaan van onnodig brandende lichten, maar de kachel een paar graden lager heeft veel meer effect.
Je kan iedereens opladers geërgerd uit het stopcontact trekken maar zelf een minuut minder douchen, of om de dag douchen in plaats van dagelijks, heeft veel meer effect.

Niet dat iedereen alles ingeplugd moet laten en lampen achter zijn kont moet laten branden, maar iets met ‘kiezen welke gevechten je aan wil gaan’.

Je kan zeuren over het feit dat je partner de kraan laat lopen bij het tandenpoetsen maar voor de kosten van dat ene lippenstiftje / handige apparaatje / biertje op een terras dat je koopt, kan je urenlang de kraan laten lopen.

Niet dat je nooit meer lippenstift, handige apparaatjes of biertjes in de kroeg mag kopen of de kraan zou moeten laten lopen. Ik bedoel dat het makkelijk is de fouten van een ander te zien en niet die van jezelf, en dat een paar euro extra aan water op jaarbasis niet echt iets is om van uit je vel te springen als je het leuk wil houden.

’t Is al snel mendokusai ;)

Het is net als met afval scheiden. De grote dingen scheiden kost per drie dagen zo’n tien minuten, inclusief wegbrengen. Plastic, papier en glas en blik.
Al die kleine snippertjes, kosten twee keer zo veel tijd en maken afval scheiden een vervelende en tijdrovende klus. Bovendien: al die kleine dingetjes maken bij elkaar nog geen 1% van de hoeveelheid afval, op jaarbasis een klein zakje vol. Dus waarom moeite doen?

(ik goochel maar wat met getallen, het is voor de beeldvorming he)

Het leven is leuker als je je niet zo drukt maakt om details :)

 

Bespaartip #3: dertig dagen wachten.

wensenlijst

Veel uitgaven anders dan aan boodschappen en noodzakelijke kleding vallen in de categorie ‘kwam op als peopen’.
Dat je iets ziet op een film, blog, winkel, internet, bij een vriend of op straat waarvan je denkt: ik.moet.heb. enwelnununu! Altijd handig! Het is goedkoop! Je kan er nooit genoeg van hebben! Of wat voor excuus je ook bedenkt voor jezelf.

Ongeacht of je er blij mee bent, zijn het zelden dingen die je nodig hebt om fijn te leven.

Ik had het vorige maand met planten. De wereld om me heen was te wit. Alles was wit! Ik wilde graag iets groens in huis om me eraan te herinneren dat die kleur überhaupt nog bestond.  Dus ik kocht drie plantjes en een potje narcissen. En vond ze hartstikke leuk. Tot ik ze water moest geven, ze blaadjes begonnen te laten vallen en ik bedacht dat ik ze eigenlijk moest verpotten. Wat een gedoe voor een paar stukjes groen.

Als ik nu een paar dagen had gewacht, had ik bedacht dat de sneeuw vanzelf smelt en dat ik die 17 euro veel beter in mijn zak kon houden. Ik heb ze in het appartement van mijn ouders gezet, mijn moeder houdt wel oprecht van plantjes.

Als ik iets wil dan zet ik het bijna altijd op een ‘dertig dagen wachten’ lijstje in mijn hoofd. Ik wil nooit zo veel dus dat is wel te overzien.

Ik weet dat als ik het na dertig dagen nog steeds wil, ik het echt heel graag wil en vermoedelijk geen miskoop zal doen. Bovendien kan ik als ik langer wacht, het misschien bij de kringloop vinden, in de aanbieding vinden of gratis krijgen in plaats van de volle mep ervoor te betalen. Maar ik ga er nog niet naar op zoek.

Bijkomend leuk: als je langer op iets wacht, is het nog veel leuker als je het uiteindelijk krijgt!

Maar het mooiste is dat door het parkeren van wensen of ideeën, ze bijna allemaal op magische wijze verdwijnen.

Hoe goedkoop! Hoe rustgevend. Hoe eenvoudig. Hoe minimalistisch.

Bespaartips! #2 Wortel en kool

vegetables-2924239_1280Kool en peen. Goedkope groenten, dus goed.

Ik vind de meeste groenten wel lekker, maar veel zijn hier erg duur. Daarom koop ik veel kool en wortels. Dat is goedkoop en ook biologisch nog te betalen.

‘Saai!’.

Ja, wel als je het eet zonder smaak eraan. Gekookte kool en wortels: blergh, vinden wij. Sowieso zijn we geen van alles grote liefhebbers van gekookte groenten, bijna alles gaat in de vorm van een rauwe salade naar binnen.

Met kool maak ik vaak Aziatische salade. Ik doe er gember / citroen / azijn / honing / walnoot / bruine suiker / pinda’s / amandelen / knoflook / sriracha / sesam / sesamolie in, in wisselende hoeveelheden. Dit is een heerlijk basisrecept.

Deze salade met pindadressing is ook heerlijk (maar een derde van de zoetigheid en voorzichtig met de azijn maakt hem nog lekkerder). Ook maak ik graag Griekse koolsalade. Hoewel ik hem nooit zo lekker krijg als bij de Griek.

Kool maak je lekkerder (vind ik) als je de gesneden kool eerst kneed met je handen, eventueel met een beetje zout. Of je rolt de gesneden kool plat met een deegroller. Het wordt milder en eet makkelijker.

Het laat zich eigenlijk met alles combineren. Met spekblokjes, kaas, appel, allerlei noten, feta, yoghurt, mayonaise, kerrie, tuinkruiden, andere groenten…

Kool is hartstikke gezond:

Kool bevat flavonoïde verbindingen die het lichaam helpen beschermen tegen kanker en andere ziekten, dit volgens onderzoekers van de Universiteit van Sevilla. Een onderzoek dat in april 2011 werd gepubliceerd stelde dat kool kaempferol bevat, een anti-inflammatoire, antimicrobiële, anti-allergene en antioxidanten verbinding die het risico op hartproblemen, diabetes en kanker vermindert.

Een andere beschermende verbinding is sulforafaan, dit helpt bij het beschermen van het lichaam tegen oxidatieve schade, hart- en vaatziekten, kanker en diabetes. Naast C en K, bevat kool ook de gehele B vitamine-familie -met uitzondering van B12- en sporen van vitamine A en E.

Andere mineralen die we tegenkomen in kool zijn mangaan, calcium, kalium, magnesium, fosfor, ijzer, zink, koper, en selenium. Kool bevat ook een behoorlijke hoeveelheid vezels. (bron: https://www.optimalegezondheid.com/vier-verschillende-groenten-die-wel-iets-meer-aandacht-mogen-krijgen/)

Met wortels maak ik vaak deze salade met sesam. Ik snijd met de dunschiller linten van de wortel en zet het in een paar minuten op tafel. Ook lekker bij de lunch of diner de dag erna want het blijft heel stevig. Kool ook natuurlijk.

Voor de kinderen rasp ik vaak wortel en appel en doe er wat citroensap bij. We eten er heel veel rauw. Door bijna elke salade kunnen wel wat blokjes rauwe wortel. Ook wortels zijn hartstikke gezond.

(maar ik mis de biologische bezorger met zijn krakend verse groenten wel eens. toch wel. heel eerlijk ;) )

 

 

 

Bespaartips! #1

Ik dacht, ik typ eens wat over mijn beste bespaartips. De dingen die er volgens mij het meest aan bijdragen dat we makkelijk kunnen leven met minder. Vandaag de eerste.

Om nu te beginnen met gezeur over ledlampen en de goedkoopste zure koffie drinken leek me niet gezellig, dus begin ik met iets positiefs.

Tevreden zijn met wat je hebt…

Tevreden zijn met wat je hebt is denk ik een langer proces. Je kan wel tegen jezelf zeggen dat je NU tevreden moet zijn met wat je hebt, maar er echt van overtuigd zijn dat de dingen die je hebt ook de dingen zijn die je wil, dat duurt wat langer. Althans, bij mij wel.

De oplossing was -achteraf- gewoon zo min mogelijk bezitten, dan hoef je je ook niet druk te maken om een betere of nieuwere versie ervan. Ja, zo simpel was het eigenlijk! Geen vloerkleed, geen gordijnen (waar mogelijk), geen spullen alleen voor de sier, geen handtassen en geen gadgets.

Als ik iets koop, zorg ik ervoor dat het iets is waarvan ik zeker weet dat ik het nog heel lang leuk ga vinden. Of dat ik het niet zat word, dus veel hout, wol, natuurlijke materialen, neutrale kleuren, eenvoudige spullen, linnen en dingen gemaakt voor ‘de eeuwigheid’ of in elk geval, voor het leven. Het liefst dingen zonder stekker.

Hoe word je tevreden met wat je hebt?

Dat weet ik niet, ik werd het gaandeweg en ben nu op het punt dat ik nog zelden iets anders wil.

Het uitbannen van reclame helpt. Geen tv, krant, tijdschrift, folder, nieuwsbrief of internetreclame die me vertelt wat ik moet hebben.

Positief denken over de dingen die je hebt, helpt ook. De bank die niet het nieuwste designding is, maar wel een comfortabele waarbij je niet wakker ligt van wat rode wijn of chocolacake op de zitting. Je badkamer die in de jaren negentig is geplaatst maar waar je alsnog prima schoon wordt en die geen 10.000 euro en een heleboel gedoe kost, in tegenstelling tot een nieuwe. Je oude telefoon waarmee je ook gebeld kan worden en berichtjes kan sturen en die in tegenstelling tot een nieuwe, geen extra milieuvervuiling oplevert. Je simpele servies waarvan het niet boeit als er iets breekt.

Je richten op de dingen die je belangrijk vindt, scheelt ook. Lekker belangrijk dat je auto 17 jaar oud is, zo lang je reist met fijne mensen of naar fijne bestemmingen.

Beseffen dat elke bezitting iets is waar je voor moet werken, moet winkelen, moet vergelijken, moet ordenen, moet stoffen, moet vervangen en moet recyclen aan het einde van de levensduur maakt veel dingen bezitten ook een stuk minder aantrekkelijk.

De sleutel tot succesvol besparen

Ik denk dat dat de basis is van succesvol besparen: beseffen dat je alles al hebt dat je nodig hebt en dat er weinig is dat langer dan vijf minuten aan je geluksgevoel kan bijdragen. Iets dat je niet koopt is nog altijd 100% goedkoper dan alles wat je wel koopt¤

¤ klopt dat, wiskundig gezien? anyway, jullie snappen me wel :)

 

Praktische bespaartips (niet moeilijk doen)

  • Wil je nieuwe nagellak of make up, gebruik dan eerst op wat je nog hebt. Die kleuren vond je ook ooit geweldig. Nog beter: gebruik het helemaal niet. Niemand geeft om de kleur van je nagels en het is bovendien zeer ongezond, met hormoonverstorende stoffen en al die shit.
  • Wil je nieuwe kleding, kijk dan eerst wat je nog hebt. Haal alles uit je kast, pas alles en doe weg wat je niet meer zal dragen. Besef dat vier tops, broeken, rokken en truien echt genoeg is. Koop lekker niets.
  • Heb je het koud, doe dan 10 push-ups, 15 seconden tegen de muur zitten zonder stoel of spring touwtje (touw niet nodig)
  • Ga je douchen, douche dan lauw. Je wordt net zo schoon maar de verleiding om er een kwartier onder te staan is net wat kleiner.
  • Wil je iets nieuws, schrijf het dan op en wacht dertig dagen. Ja, goede dingen zijn het wachten waard. Zo heb ik vijf jaar op de man gewacht tot onze relatie officieel geen geval van pedofilie meer was. Ik vind het hem nog steeds de leukste. Ooit.
  • Ontevreden? Kijk naar wat je hebt. Alles. Van je benen om mee te lopen tot stromend water uit de kraan.
  • Rekeningen te hoog? Verminder je verbruik. Van water, woonoppervlak, electriciteit, internet en televisie. Ontstekker je vriezer. Je koelkast in de winter. Draai peertjes uit hun fittingen. Zet je kachel zo laag mogelijk en nog lager. Kies voor basic internet. Beëindig je televisie-abonnement.
  • Te veel kwijt aan boodschappen? Schrap eerst alle suiker, chips, snoep, chocola, koek, snacks, frisdrank, ontbijtkoek, dure ontbijtgranen, melk, fancy yoghurt, anders dan onbewerkte nootjes, dure groenten en fruit, tapas, zoet broodbeleg, pakjes, zakjes, kruidenmixen, dure schoonmaakmiddelen, huisdierensnacks, speciale babyprutpotjes, bakmixen, fruitsappen, luxe crackers en andere koolhydraatrijke dingen om duur beleg op naar binnen te vrachten.
  • Cadeaus te duur? Wees dapper en stel voor het op en neer schuiven van nutteloze dingen voor mensen die alles al hebben te beëindigen en verjaardagen te vieren met een potluck.
  • Diesel te duur? Fiets of loop of carpool of OV of ga niet.
  • Spullen die snel uit elkaar vallen? Klaag bij de winkel. Ik kreeg vandaag 65 euro terug voor een pillende trui en jurk. Dat was snel verdiend met twee mails en een foto.
  • Huis te duur? Doe 80% van je meuk weg en verhuis naar een goedkoper huis. Minder meuk maakt je flexibel.
  • Onverwachte rekening? Betaal hem en denk er niet meer aan als je er niets aan kan doen (dat is eigenlijk geen bespaartip maar spaart je een boel ergernis)
  • Te lage rente? Doe iets risicovols met je geld met het risico op nog minder geld of doe er iets mee dat je medemensen met minder goede kansen vooruit helpt zoals het uitlenen via Kiva. Heb je die paar euro nou echt zo nodig? Willen we de banken blijven faciliteren met onze zuurverdiende centjes?
  • Vlees te duur? Eet kikkererwten, seitan of panir. Eet meer groenten.
  • Restaurants onbetaalbaar? Ga picknicken in een natuurgebied, op het strand of in je eigen achtertuin.
  • Dure binnenspeeltuin? Ga naar een buitenspeeltuin (ja, bos ofzo) of een buurtspeeltuin. Ze zijn overal, ze zijn gratis of heel goedkoop en je mag je eigen ranja mee!
  • Dure bladgroenten? Pluk brandnetels, vogelmuur of bladzuring voor de sloai
  • Nieuwe boeken duur? Bieb, of kindle boeken op amazon: selecteren op prijs en gratis boeken downloaden.
  • Kapper te duur? Accepteer je eigen haar
  • Prijsverhoging van netflix? Beëindig het.
  • Biologische cosmetica duur? Verminder het aantal producten dat je nodig hebt.
  • Parkeren duur? Loop een eindje om.
  • Wijn duur? Maak het zelf. (of drink het niet. hahaha)
  • Dure kinderen? Begin met het weggeven van spullen zonder te verwachten iets terug te krijgen en sta open voor ontvangen en besef dat ze 90% van hetgeen westerse kinderen normaal hebben, niet nodig hebben.
  • Vakantie duur? Ga dagjes weg. Picknicken. Lokaal museum. Kinderboerderij. Met de trein ergens een ijsje eten. Natuurgebied. Kerk bezoeken. Museum op een dag met korting. Stadswandeling (gratis van internet). Couchsurf.

 

Compromissen

Als je leeft, consumeer je. Dat kan je bewust doen, of je kan het allemaal doen zonder je ene reet aan te trekken van medemens, dier en planeet. Je kan het jezelf ook gruwelijk moeilijk maken waarbij je uiteindelijk concludeert dat de enige manier om echt radicaal milieuvriendelijk te zijn, het om je nek binden van een strop is en hopen dat iemand zo vriendelijk wil zijn het krukje weg te trappen.

Dat lijkt me nu ook weer zo wat.

Het is vaak zo dubbel. De mensen met de grootste mond over en interesse in het milieu, zijn vaak de grootste vervuilers. Afval scheiden tot op de snipper en met het gezin naar Bali vliegen voor een (uiteraard) eco-vakantie is milieubelastender dan al je afval bij elkaar in een zak proppen, goedkope kip eten en vakantie vieren op de camping in Nunspeet.

De kinderen konden met de padvinders kijken hoe met Earth Hour de lichtjes in het dorp uitgingen. Dat lijkt me nu nuttig om 16 kilometer voor te rijden! Nuttig ook in een land waar iedereen zijn hele huis standaard tot 24 graden lijkt te verwarmen en waar men per persoon omgerekend 600 euro aan kerstcadeaus uitgeeft en ontvangt. Daar iets op bezuinigen lijkt me meer zoden aan de dijk dan een uurtje in het donker zitten.

En koop je dan een ethisch en ecologisch verantwoord kledingstuk dat niet helemaal naar je zin is, iets minder verantwoords dat je zeker weten een paar jaar met plezier zal dragen of ga je voor kleding van de kringloop, die vooral dankzij ‘fast fashion’ zo’n grote keuze heeft?

Een nieuwe laptop kopen: voor het water dat vervuilt (het produceren althans) kan je je hele leven non-stop shampoo vol SLS, parabenen en al die shit door de afvoer spoelen.

En moet je neerkijken op mensen die in een oude diesel rondtuffen terwijl de productie van jouw nieuwe zuinige auto veel meer milieuvervuiling veroorzaakte dan die oude diesel de rest van zijn leven ooit nog zal kunnen, al loopt ie 1 op 5?

Het probleem is -denk ik- dat het leven, onze keuzes, de impact te groot zijn voor ons om te kunnen bevatten. En de verleidingen van de moderne maatschappij vaak te groot. De maatschappij niet goed ingericht op andere keuzes.

Ik kan prima zonder nieuwe kleding, droger, vaatwasser, nagellak, haarverf, waterkoker en als het moet zonder vriezer en koelkast (we hebben het eerder zes weken ‘overleefd’) maar mijn laptop en geliefde e-reader Slik!
Ik doe er zelf net zo hard aan mee, ondanks mijn goede bedoelingen. Maar daar hebben we niets aan he? Net als aan vliegen maar wel met een schuldgevoel.
Of ‘bewustwording’. Dat vind ik wel een jeukwoord. Dat je je bewust bent van het feit dat hele oerwouden worden gekapt voor de soja waar jouw biefstuk mee gevoerd wordt doet geen bomen teruggroeien, en geeft ook je biefstuk niet minder buikpijn.

Volgens de een moet je zonnepanelen. Volgens een ander zitten we nog 1000 jaar met het afval opgescheept, mits er tegen de tijd iemand is die weet hoe we er vanaf moeten komen. Volgens de een moet je vegan eten, volgens de volgende vooral lokaal, nummer drie zegt paleo en nummer vier twijfelt tussen zijn hoofd tegen de muur slaan of zich vergrijpen aan een pak marsen. De een zegt wol want lekker warm, de volgende katoen want plantaardig en weer een ander vraagt zich af hoeveel chemicaliën er wel niet nodig zijn om van bamboe een broek te maken.

Het enige zinnige dat ik kan bedenken is minder en duurzamer. Dichter bij je werk wonen. Minder autorijden. Alleen voor noodgevallen vliegen. Minder koffie. (waah!) Pas dingen kopen als je ze nodig hebt. Zo min mogelijk nodig hebben. Als je iets ‘slechts’ koopt, kiezen voor een duurzame variant. Minder energie gebruiken door kort te douchen en te wennen aan lage temperaturen. (zestien graden binnen is heerlijk als je net buiten bij -2 en snijdende wind je was hebt opgehangen). Minder vlees en minder vlees met een grote milieu-impact.

En vooral: ophouden met elkaar op persoonlijk niveau af te kraken omdat iets niet milieuvriendelijk genoeg is. Ga zwerfafval oprapen in plaats van servers te laten draaien voor nutteloze discussies.

We zitten met zijn allen in hetzelfde zwaar vervuilde, door incompetente idioten bestuurde bootje. Het bootje dat binnenkort een keer van zich af bijt omdat eeuwige groei niet bestaat. Niet van de mensheid, niet van de economie.

We kunnen maar beter aardig voor elkaar zijn, elkaar de weg wijzen en van elkaar leren, in plaats van elkaar te veroordelen.